در صورت فراهم شدن برخی زیرساختها، بازار گواهی سپرده کالایی میتواند تقویت شود و بهتدریج بخشی از ارزش معاملات رینگ فیزیکی به این بازار منتقل شود. مهمترین مانع، تسویه معاملات بهصورت T+۰ است؛ موضوعی که بهویژه در بازار طلا و نقره اهمیت دارد. فعالان بازار خارج از بورس معمولا وجه معامله را امروز پرداخت و کالای فیزیکی را روز بعد تحویل میگیرند. در بورس کالا معاملات اعتباری امکانپذیر نیست و خریدار باید همان روز کل وجه را پرداخت کند؛ در حالی که کالا روز بعد به دست او میرسد. این شرایط برای سرمایهگذار، نوسانگیر و معاملهگر سفتهباز محدودیت ایجاد کرده و مانع رشد کامل ارزش معاملات شده است. حل این مسئله از سوی صنعت کارگزاری و بورس کالا میتواند گام مهمی در توسعه بازار باشد.
چالش دوم، نبود یک ساختار سپردهگذاری مرکزی یکپارچه و زیرساختی مشابه سامانه DDN است. مشتری نمیتواند پرتفوی گواهیهای سپرده و مجموع داراییهای خود را مشاهده کند. برخلاف بازار سهام که فرد با یک کد بورسی میتواند همزمان از خدمات چند کارگزاری استفاده کند، در بازار گواهی سپرده کالایی مشتری در هر لحظه فقط از طریق یک کارگزاری امکان فعالیت دارد. داراییهای او نیز بهصورت یکپارچه در سامانه سپردهگذاری مرکزی نمایش داده نمیشود. رفع ا ین نقیصه میتواند ساختار بازار را شفافتر و برای سرمایهگذاران قابلاعتمادتر کند.
موضوع دیگر، عمق دفتر سفارشها، حجم معاملات و نقدشوندگی بازار است. بازاری با ارزش معاملات روزانه ۱۰۰ میلیارد تومان برای معاملهگری که قصد جابهجایی ۲۰۰ میلیارد تومان دارد، کوچک است. در چنین بازاری، معاملهگر بزرگ امکان انجام معاملات سنگین ندارد. اگر دفتر سفارشها شلوغتر شود و عمق، حجم و ارزش معاملات افزایش یابد، بزرگان بازار طلا و نقره میتوانند بخش بیشتری از معاملات خود را به بورس منتقل کنند. بزرگتر شدن بازار نیز زمینه جذب معاملهگران و معاملات بیشتر را فراهم خواهد کرد.
در صورت فراهم شدن این زیرساختها، چشمانداز بازار گواهی سپرده کالایی مثبت ارزیابی میشود. در برخی روزهای سال گذشته، ارزش معاملات این بازار از کل بازار سهام بیشتر بود؛ هرچند بخشی از این اتفاق به افت ارزش معاملات بورس مربوط میشد. با این حال، بازار طلا و نقره ظرفیت دارد در برخی روزها از نظر ارزش معاملات با بازار سهام رقابت کند یا حتی از آن پیشی بگیرد.
این چشمانداز مثبت دو دلیل دارد؛ نخست، احتمال افزایش ارزش معاملات و ورود بزرگان بازار با توسعه فرهنگسازی وجود دارد. دلیل دوم، افزایش تنوع ابزارهاست. حدود هشت ابزار در این بازار وجود دارد و انتظار میرود تعداد آنها افزایش یابد. توسعه زیرساختها، افزایش عمق بازار و تنوع ابزارها میتواند گواهی سپرده کالایی را به یکی از بازارهای مهم و اثرگذار بورس کالا تبدیل کند. معافیت مالیاتی، اطمینان از اصالت و خلوص طلای یا نقره تحویلی و اطمینان فروشنده از واریز وجه ریالی در روز بعد، از مزیتهای مهم این بازار است. نیما کرامت - مدیر معاملات مشتقه و طلای کارگزاری بانک سامان هفتهنامه اطلاعات بورس شماره ۶۳۸ کد مطلب 555299
